Họp báo giới thiệu Thông điệp “Magnifica Humanitas” của ĐGH Lêô XIV

Trưa thứ Hai ngày 25.05.2026, trong bài phát biểu khai mạc buổi giới thiệu Thông điệp đầu tiên của Đức Giáo hoàng - “Magnifica Humanitas” -, Đức Hồng y Pietro Parolin nhận định rằng Thông điệp đặt ra những câu hỏi nền tảng: “Chúng ta đang đi đâu? Chúng ta muốn hướng đến mục tiêu nào? Chúng ta phải chọn hướng đi nào như những con người và như cộng đồng nhân loại?” Câu trả lời của thông điệp là: kỹ thuật không thể được đo lường chỉ bằng hiệu quả hay tốc độ, nhưng phải quy hướng về con người.

ĐHY Parolin tại buổi giới thiệu thông điệp 'Magnifica Humanitas' (@Vatican Media)

Theo Đức Hồng y Quốc vụ khanh Tòa Thánh, phụ đề “Về việc bảo vệ con người trong thời đại trí tuệ nhân tạo” của Thông điệp cho thấy định hướng căn bản của toàn bộ văn kiện: trí tuệ nhân tạo không chỉ là một tiến bộ kỹ thuật, nhưng là một bước ngoặt thời đại, nơi tập trung câu hỏi lớn về tương lai của nhân loại.

Tuy nhiên, trong tiến trình chuyển đổi kỹ thuật số, nhiều vấn đề của đời sống đương đại được phản chiếu như qua một lăng kính: phẩm giá con người, lao động, tự do, chất lượng các tương quan xã hội, hòa bình, công lý và trách nhiệm đối với ngôi nhà chung. Vì thế, “Magnifica humanitas” được đặt trong dòng chảy sống động của Học thuyết xã hội của Giáo hội.

Ngày nay, trước sức mạnh của các công nghệ kỹ thuật số, Giáo hội một lần nữa được mời gọi phân định những “điều mới mẻ” của lịch sử, và dưới ánh sáng Tin Mừng, đóng góp cho thiện ích của toàn thể gia đình nhân loại.

Cuộc đối thoại giữa Giáo hội và các chủ thể đang định hình biến đổi xã hội

Điểm mới của thời đại hôm nay là cuộc đối thoại giữa Giáo hội và các chủ thể đang định hình biến đổi xã hội đã được mở ra. Các chính phủ, tổ chức, đại học, doanh nghiệp và trung tâm nghiên cứu đều tham gia vào cuộc thảo luận này. Giáo hội bước vào đối thoại với sự tin tưởng và tự do, xác tín rằng việc lắng nghe làm cho sứ vụ phân định trở nên cụ thể hơn.

Trong cuộc đối thoại ấy, Giáo hội mang đến gia sản khôn ngoan được soi sáng bởi mặc khải nơi Đức Kitô: một cái nhìn về con người, phẩm giá, tự do và ơn gọi tương quan của họ. Nếu thiếu nền tảng này, ngay cả những công nghệ tiên tiến nhất cũng có nguy cơ đánh mất thước đo của tiến bộ đích thực.

Trích dẫn lời Đức Giáo hoàng trong Thông điệp, “mỗi thế hệ thừa hưởng nhiệm vụ định hình thời đại của mình”, Đức Hồng y Parolin nhấn mạnh rằng trong thời AI, nhiệm vụ ấy trở nên khẩn thiết hơn, vì quyền lực kỹ thuật đang gia tăng với tốc độ có thể vượt quá khả năng định hướng của các thể chế và lương tâm cá nhân. Do đó, sự phát triển của sức mạnh con người đòi hỏi sự trưởng thành tương ứng trong việc quản lý nó.

Thông điệp “Magnifica humanitas” đặt ra những câu hỏi nền tảng

Vì thế, Đức Hồng y kết luận, Thông điệp “Magnifica humanitas” đặt ra những câu hỏi nền tảng: “Chúng ta đang đi đâu? Chúng ta muốn hướng đến mục tiêu nào? Chúng ta phải chọn hướng đi nào như những con người và như cộng đồng nhân loại?” Câu trả lời của thông điệp là: kỹ thuật không thể được đo lường chỉ bằng hiệu quả hay tốc độ, nhưng phải quy hướng về sự thật của con người, công lý trong đời sống chung và thiện ích của mọi dân tộc.

Chiều sâu thần học của thông điệp “Magnifica humanitas”

Tiếp tục buổi họp báo, Đức Hồng y Víctor Manuel Fernández, Tổng trưởng Bộ Giáo lý Đức tin, giới thiệu những suy tư của Giáo hội từ góc độ thần học về ân sủng, giúp chúng ta hiểu được những khả năng siêu việt đích thực vốn có trong con người và được thể hiện qua khát vọng không ngừng vươn lên của chúng ta. Ngài đã giúp nắm bắt được chiều sâu thần học của thông điệp “Magnifica humanitas”. Ngài nhắc nhở rằng khát vọng vươn lên của con người chỉ tìm thấy chân lý khi được soi sáng bởi ân sủng và hướng đến sự trọn vẹn của ơn gọi con người là bước vào mối quan hệ với Thiên Chúa.

Sự liên tục giữa hệ sinh thái toàn diện của “Laudato Si9;” và chủ nghĩa nhân văn toàn diện của “Magnifica humanitas”

Giáo sư Anna Rowlands, Giáo sư về Tư tưởng và Thực hành Xã hội Công giáo tại Đại học Durham và là thành viên của Bộ Phát triển Con người Toàn diện nói về một số chủ đề chính của Thông điệp “Magnifica humanitas”, đặc biệt là cách thông điệp này tái khẳng định các nền tảng và nguyên tắc của học thuyết xã hội của Giáo hội. Những suy tư của bà cũng giúp nhận ra sự liên tục giữa hệ sinh thái toàn diện của “Laudato Si9;” và chủ nghĩa nhân văn toàn diện của văn kiện mới này, chứng minh cách thức Tin Mừng kêu gọi chúng ta biến đổi nền văn hóa quyền lực thành nền văn minh tình yêu. Bà đã nêu bật tính hiệu quả của học thuyết xã hội của Giáo hội trước những biến đổi của thời đại chúng ta, giúp nhận ra Thông điệp “Magnifica humanitas” phù hợp với một truyền thống sống động như thế nào, có khả năng bảo tồn các nguyên tắc của nó và làm cho chúng vang vọng theo một cách mới trước những thách thức của trí tuệ nhân tạo.

Tiếp theo là phát biểu của ông Christopher Olah, một người Canada, đồng sáng lập tổ chức “Anthropic” và là nhà nghiên cứu trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. Ông đã giúp hiểu được một số câu hỏi mà Thông điệp “Magnifica humanitas” đặt ra cho những người đang làm việc trong thiết kế và phát triển trí tuệ nhân tạo. Cuộc đối thoại này càng có giá trị hơn khi nó được duy trì cởi mở và hướng đến không chỉ sự an toàn của các hệ thống, mà còn cả phẩm giá của những người sẽ bị ảnh hưởng bởi chúng.

Lắng nghe những người có nguy cơ phải gánh chịu hậu quả của sự tiến bộ

Sau đó, phát biểu của nữ giáo sư Leocadie Lushombo, hiện đang giảng dạy tại Trường Thần học Dòng Tên thuộc Đại học Santa Clara ở California và là thành viên của Bộ Phát triển Con người Toàn diện, giúp hiểu ý nghĩa của Thông điệp “Magnifica humanitas”, bắt đầu từ các dân tộc ở Châu Phi, Châu Á và Châu Mỹ Latinh. Đặc biệt, Giáo sư Lushombo thu hút sự chú ý đến những lời cảnh báo của Đức Giáo hoàng về tác động của trí tuệ nhân tạo đối với lương tâm và sự cấp bách của việc bảo vệ sự thật, bảo vệ người lao động dễ bị tổn thương và gánh vác trách nhiệm đạo đức chung. Theo bà, việc phân định trí tuệ nhân tạo vẫn chưa hoàn thiện nếu không lắng nghe những người có nguy cơ phải gánh chịu hậu quả của sự tiến bộ mà không thực sự được chia sẻ những lợi ích của nó.

Chúng ta được kêu gọi cùng nhau xây dựng

Phát biểu cuối cùng là của Đức Hồng y Michael Czerny, Tổng trưởng Bộ Phục vụ Phát triển Con người Toàn diện. Bài phát biểu của ngài giúp chúng ta đặt trí tuệ nhân tạo trong bối cảnh phát triển toàn diện con người, nơi các vấn đề công nghệ gặp gỡ việc chăm sóc ngôi nhà chung của chúng ta, giáo dục các thế hệ tương lai và niềm hy vọng Kitô giáo. Đức Hồng y Czerny nhắc chúng ta rằng chúng ta không phải là những người đứng ngoài cuộc cam chịu trước các quá trình công nghệ. Trong “công trường xây dựng của thời đại chúng ta”, chúng ta được kêu gọi cùng nhau xây dựng, để ngay cả kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo cũng có thể trở thành thời đại mà sự khéo léo của con người phục vụ phẩm giá con người và sự phát triển toàn diện của các dân tộc.

Nhìn nhận công nghệ với lòng tin tưởng và sự sáng suốt

Kết thúc buổi giới thiệu Thông điệp, Đức Hồng y Parolin nhận xét rằng các bài phát biểu cho thấy sự phong phú của thông điệp và khả năng hướng đến Giáo hội, cộng đồng quốc tế và các lĩnh vực khác nhau mà trong đó định hướng về đời sống chung đang được hình thành ngày nay.

Trên hết, điều nổi bật là nhận thức rằng những câu hỏi quan trọng không chỉ đơn thuần là vấn đề kỹ thuật. Đó là những câu hỏi về nhân loại: chúng ta muốn trở thành ai? Chúng ta muốn để lại tương lai nào cho những người đến sau? Làm thế nào chúng ta có thể định hướng sức mạnh đang nằm trong tay mình?

Đức Hồng y nhận định rằng những bài phát biểu này hội tụ trong một xác tín căn bản: “tương lai công nghệ không phải là một định mệnh đã được định trước, mà là một không gian được giao phó cho trách nhiệm của con người. Trí tuệ nhân tạo sẽ có thể đơm hoa kết trái thực sự xứng đáng với nhân loại khi nó được dẫn dắt bởi một trí tuệ có khả năng dung hòa phẩm giá của con người, công lý của đời sống chung và lợi ích của tất cả các dân tộc”. Do đó, vấn đề không chỉ đơn thuần là sự an toàn của các hệ thống, hiệu quả của chúng, hay khả năng đổi mới của chúng, mà còn là mục đích mà chúng hướng tới.

Theo ngài, Thông điệp “Magnifica humanitas” mời gọi chúng ta nhìn nhận công nghệ với lòng tin tưởng và sự sáng suốt. Nhiệm vụ trước mắt của chúng ta vượt ra ngoài cấp độ thuần túy quy phạm và điều chỉnh, dù nó là cần thiết. Ngài nhấn mạnh: “Đó cũng là một nhiệm vụ giáo dục, thiêng liêng và văn hóa: đào tạo lương tâm có khả năng sống trong thời đại trí tuệ nhân tạo mà không đánh mất tự do, sử dụng các công cụ mạnh mẽ mà không bị chúng chi phối, giữ được tính nhân văn trong một môi trường ngày càng được định hình bởi logic tự động hóa”.

Vatican News
Nguồn: vaticannews.va/vi