Khi mọi người là 'người nhà'
Lễ hội Gặp gỡ Anh Chị Em Tôn Giáo Bạn tại Giáo xứ Thăng Long - một kinh nghiệm hiệp hành trong đối thoại và tình huynh đệ….
Khi cánh cửa giáo xứ mở ra như cánh cửa của một gia đình
Có những cuộc gặp gỡ chỉ dừng lại ở những cái bắt tay xã giao. Nhưng cũng có những cuộc gặp gỡ để lại trong lòng người tham dự một cảm giác rất khó gọi thành tên: cảm giác mình được đón nhận.
Đó cũng là điều mà nhiều người cảm nhận khi bước vào khuôn viên Giáo xứ Thăng Long, buổi tối ngày 25 tháng 7 năm 2026, nơi diễn ra “Lễ hội Gặp gỡ Anh Chị Em Tôn giáo Bạn”.
Không khí của một đêm giao lưu liên tôn không bắt đầu bằng những bài diễn văn hay những cuộc hội thảo mang tính học thuật, nhưng bằng tiếng nhạc rộn ràng, những tràng pháo tay chào đón, cùng những nụ cười thân thiện và sự hiện diện của những con người đến từ nhiều truyền thống tôn giáo khác nhau.
Từ rất sớm, sân nhà thờ đã trở nên nhộn nhịp. Người Công giáo, Phật tử, anh chị em thuộc các tôn giáo bạn và những người chưa thuộc niềm tin tôn giáo nào cùng ngồi lại bên nhau. Không ai được phân biệt bởi niềm tin của mình, cũng không ai mang tâm thế của một vị khách bước vào một không gian xa lạ. Bầu khí gần gũi ấy dường như đã xóa nhòa những khoảng cách do định kiến hoặc sự thiếu hiểu biết về nhau.
Hiện diện trong đêm “Lễ hội văn hóa gặp gỡ” có Linh mục (Lm) Vinh Sơn Nguyễn Thế Thủ -Chánh xứ Giáo xứ Thăng Long, linh mục Phanxicô Xaviê Bảo Lộc -Trưởng Ban Mục vụ Đối thoại Liên tôn (MV ĐTLT) và linh mục Giuse Nguyễn Quốc Thắng -Trưởng Ban Mục vụ Loan báo Tin Mừng (MV LBTM) cùng quý tu sĩ, đại diện các hội đoàn và đông đảo anh chị em tôn giáo bạn.
Trong lời khai mạc, linh mục chánh xứ gửi lời chào mừng đến tất cả những người hiện diện với một tâm tình đơn sơ, nhưng đầy ý nghĩa. Giáo xứ tổ chức lễ hội này không phải để chứng minh tôn giáo nào đúng hơn hay mời gọi người khác từ bỏ niềm tin của mình. Điều Giáo hội mong muốn trước hết là tạo nên một không gian gặp gỡ, nơi con người có thể lắng nghe nhau với sự tôn trọng, chân thành đối thoại với nhau và cùng nhau hướng về việc hành thiện.
Tinh thần ấy cũng chính là lời mời gọi mà Giáo hội Công giáo không ngừng nhấn mạnh kể từ Công đồng Vaticanô II: đối thoại liên tôn không khởi đi từ việc xóa bỏ sự khác biệt, nhưng từ việc nhìn nhận phẩm giá của mỗi con người và khám phá những giá trị chân thật, tốt đẹp nơi nhau.
Sau phần khai mạc, chương trình được tiếp nối với đoạn phim ngắn về 'Cuộc đời Đấng Cứu Thế'. Qua những hình ảnh về cuộc đời Đức Giêsu Kitô, tham dự viên được tiếp cận với cốt lõi của đức tin Kitô giáo: một Thiên Chúa nhập thể làm người, bước vào lịch sử nhân loại, sống giữa con người, yêu thương con người và hiến chính mạng sống mình vì con người.
Không khí của buổi lễ được đan xen hài hòa giữa các bài hát múa và những khoảng lặng để suy tư. Các tiết mục của hội Bà mẹ Công giáo và gia đình Phạt Tạ Thánh Tâm không chỉ mang tính văn nghệ, mà còn chuyển tải thông điệp về tình huynh đệ và đời sống đức tin của người Công giáo.
Đoạn phim 'Đối thoại liên tôn' tiếp theo, cho thấy hướng đi mà Giáo hội Công giáo đang thực hiện tại Việt Nam: đối thoại không phải là sự thỏa hiệp về chân lý, nhưng là dấn bước đến với nhau bằng lòng kính trọng và thiện chí. Đó cũng là con đường mà các Đức Giáo Hoàng gần đây không ngừng thực hành và cổ võ như phương thế xây dựng hòa bình trong thế giới đầy chia rẽ hôm nay.
Đoạn phim thứ ba giới thiệu sinh hoạt mục vụ của Giáo xứ Thăng Long giúp tín hữu tôn giáo bạn hiểu hơn về đời sống của một cộng đoàn Công giáo. Những hình ảnh về phụng vụ, bác ái, giáo dục đức tin và các hoạt động từ thiện cho thấy Kitô hữu không chỉ quy tụ trong nhà thờ, nhưng còn dấn thân giữa lòng xã hội để phục vụ con người, nhất là người nghèo.
Thế nhưng, có lẽ điều tạo nên nét đẹp của lễ hội nàykhông chỉ nằm trên lễ đài. Ở một góc khác của khuôn viên giáo xứ, những thành viên ban tiếp tân vẫn âm thầm chuẩn bị nước uống, bánh trái, sắp xếp ghế ngồi và đón tiếp từng vị khách. Ai cũng biết phần việc của mình và niềm nở tiếp đón quan khách.
Khi một tiết mục vừa kết thúc, những người phục vụ lại nhẹ nhàng mang từng chai nước, từng phần bánh đến tận tay khách tham dự. Có người cúi xuống hỏi một cụ già có cần thêm nước hay không; người khác mỉm cười trò chuyện với một vị khách lần đầu đến giáo xứ; các bạn trẻ thì nhanh nhẹn hướng dẫn chỗ ngồi cho những người đến muộn.
Những hình ảnh rất bình dị ấy dường như đã nói lên nhiều hơn những lời diễn thuyết. Đó là hình ảnh của một cộng đoàn đang sống tinh thần hiệp hành. Không ai đứng ngoài công việc chung. Không ai phục vụ để được ghi nhận.
Mỗi hội đoàn góp một đôi tay, mỗi người góp một nụ cười, để tất cả những ai bước vào khuôn viên giáo xứ đều cảm nhận được mình đang bước vào một mái nhà. Ở đó, người ta không hỏi bạn thuộc tôn giáo nào trước khi trao cho bạn một ly nước. Ở đó, không có ranh giới giữa 'giáo dân' và 'khách'. Ở đó, mọi người được đón tiếp như người thân trong cùng một gia đình.
Có lẽ chính từ những điều rất nhỏ ấy, thông điệp của lễ hội đã bắt đầu được nói lên trước cả khi phần đối thoại chính thức diễn ra.
Đối thoại không để thắng nhau, nhưng để hiểu nhau
Nếu những bài ca tập thể tạo bầu khí gặp gỡ, thì phần đối thoại giữa linh mục chánh xứ Thăng Long với tín đồ tôn giáo bạn là điểm nhấn của chương trình. Không có khoảng cách giữa người hỏi và người trả lời, không ai nghĩ mình tham gia tranh biện về đạo giáo. Trái lại, mọi người đều cảm nhận bầu khí lắng nghe, tôn trọng và chân thành – điều kiện tiên quyết của mọi cuộc đối thoại đích thực.
Những câu hỏi được đặt ra đều rất thực tế, và chạm đến những thao thức của bao con người: vì sao cuộc đời có quá nhiều nhọc nhằn? Điều gì làm nên nét độc đáo của đức tin Công giáo? Người ngoài Công giáo có thể cùng người Kitô hữu làm việc thiện mà không cần theo đạo hay không?
Không né tránh những vấn đề ấy, linh mục Vinh Sơn chọn cách trả lời bằng ngôn ngữ gần gũi, khởi đi từ kinh nghiệm sống trước khi dẫn người nghe đến chiều sâu của đức tin.
Giải đáp cho câu hỏi về sự vất vả trong cuộc sống, ngài không nhìn đó như một hình phạt Thiên Chúa dành cho con người, nhưng như một phần của ơn gọi làm người. Theo ngài, Thiên Chúa không dựng nên con người để hưởng dùng thế giới cách thụ động, nhưng trao cho họ trí khôn, tự do và trách nhiệm để cộng tác vào công trình sáng tạo.
Từ hình ảnh người thợ xây kiên trì dựng nên một mái nhà hay cha mẹ âm thầm hy sinh vì tương lai con cái, linh mục Chánh xứ gợi lên một cách nhìn tích cực về lao động. Điều người Kitô hữu hướng đến không phải là sự nhọc nhằn của hiện tại, nhưng là hoa trái và điểm tới của những hy sinh ấy. Chính trong hành trình ấy, con người vừa góp phần xây dựng thế giới, vừa được chính Thiên Chúa uốn nắn để trở nên trưởng thành hơn.
Nếu câu hỏi đầu tiên chạm đến thân phận con người, thì vấn nạn kế tiếp liên quan đến bận tâm của nhiều tín đồ trong các cuộc gặp gỡ liên tôn: Điều gì làm nên nét độc đáo của đức tin Công giáo?
Theo ngài, mọi tôn giáo đều góp phần vun đắp đời sống đạo đức và hướng con người đến những giá trị tốt đẹp. Người Công giáo được mời gọi học hỏi những điều chân thật và thánh thiện nơi các tôn giáo bạn. Tuy nhiên, nét độc đáo của Kitô giáo không chỉ nằm ở những vấn đề luân lý.
'Nếu chỉ dừng lại ở việc dạy con người sống lương thiện, thì nhiều người không theo tôn giáo nào vẫn có thể sống rất tốt. Điều làm nên căn tính Kitô giáo chính là Đức Giêsu Kitô.'
Người Công giáo không chỉ đi theo một hệ thống giáo lý hay một triết lý sống, nhưng trước hết, bước vào tương quan với một Ngôi Vị. Đức Giêsu không chỉ là vị Thầy dạy đạo đức, nhưng là Đấng mà Kitô hữu tin là Con Thiên Chúa đã làm người để cứu độ nhân loại.
Chính vì bước theo Đức Kitô, người Công giáo được mời gọi sống một tình yêu vượt quá lẽ công bằng thông thường: biết tha thứ không giới hạn, biết cầu nguyện cho người làm tổn thương mình và biết yêu thương cả kẻ thù. Đó không phải là những đòi hỏi nhằm chứng tỏ sự hoàn hảo đạo đức, nhưng là con đường để người tín hữu ngày càng trở nên giống Đức Kitô, Đấng đã yêu thương đến cùng.
Một trong những khoảnh khắc tạo nhiều thiện cảm nơi người tham dự là khi một vị khách Phật tử đặt câu hỏi về hình ảnh 'con chiên' -một cách gọi vốn đôi khi bị hiểu theo nghĩa tiêu cực trong xã hội.
Không phủ nhận những định kiến đang tồn tại, lm Vinh Sơn nhẹ nhàng đưa người nghe trở về bối cảnh Kinh Thánh. Trong nền văn hóa Do Thái, người mục tử không chỉ chăn dắt mà còn sống, bảo vệ và chăm sóc đoàn chiên bằng tất cả tình thương. Vì thế, khi Đức Giêsu tự xưng là Mục tử nhân lành, Người muốn diễn tả mối tương quan gần gũi giữa Thiên Chúa với con người.
'Người Công giáo không phục vụ vì bị ép buộc hay vì ai đó điều khiển. Họ phục vụ vì coi Giáo hội là gia đình của mình và muốn đáp lại tình yêu Thiên Chúa bằng chính đời sống.'
Có lẽ câu trả lời nhận được nhiều tràng pháo tay nhất trong buổi tối hôm ấy lại đến từ một câu hỏi rất thực tế: “Người ngoài Công giáo có thể cùng tham gia các hoạt động bác ái của Giáo hội mà không cần theo đạo hay không?”
Linh mục chánh xứ mỉm cười và trả lời ngay: 'Hoàn toàn được.'
Ngài nhấn mạnh rằng người Công giáo luôn trân trọng mọi thiện chí phục vụ con người, bất kể họ thuộc tôn giáo nào. Một người Phật tử vẫn có thể sống trọn vẹn tinh thần từ bi của mình, một người Công giáo vẫn trung thành với Tin Mừng của Đức Kitô và cả hai hoàn toàn có thể cùng nhau chăm sóc người nghèo, người già neo đơn, trẻ em mồ côi hay những người đang chịu đau khổ.
Bởi lẽ, đối thoại liên tôn không chỉ diễn ra quanh bàn hội thảo. Đối thoại còn được viết nên bằng những đôi tay cùng nâng đỡ một người bệnh, bằng những bước chân cùng đến với người nghèo và bằng những tấm lòng biết đặt con người lên trên mọi khác biệt.
Nhìn rộng hơn, phần đối thoại của đêm gặp gỡ đã cho thấy một hướng đi rất rõ ràng của Giáo hội hôm nay: đối thoại không phải để làm cho mọi người giống nhau, cũng không nhằm xóa nhòa căn tính tôn giáo của mỗi người. Đối thoại là để hiểu nhau đúng hơn, loại bỏ những định kiến và cùng nhau cộng tác cho thiện ích chung.
Và có lẽ, ngay trong bầu khí của cuộc trò chuyện ấy, người ta đã cảm nhận được điều mà cả chương trình muốn chuyển tải: sự khác biệt không nhất thiết tạo nên khoảng cách. Khi con người biết chân thành lắng nghe nhau, khác biệt có thể trở thành cơ hội để cùng khám phá sự phong phú của chân lý, tình người và khát vọng hướng thiện hiện diện sâu thẳm trong mọi con tim.
Quý chức sắc Đại diện Hội Thánh Truyền giáo Cao Đài, Công giáo, Tổ chức Liên giao hành đạo và Cơ quan Phổ Thông Giáo lý Đại Đạo (hàng đầu)
Khi một cuộc gặp gỡ trở thành chứng từ của Tin Mừng
Sau hơn một giờ đồng hồ, chương trình dần khép lại.
Những tràng pháo tay lắng xuống. Ánh đèn trên sân khấu không còn rực rỡ như lúc khai mạc. Các tiết mục văn nghệ đã kết thúc. Phần đối thoại cũng khép lại bằng những nụ cười và những cái bắt tay thân thiện.
Nhưng cũng chính vào lúc ấy, người ta mới nhận ra rằng điều đáng nhớ nhất của buổi tối hôm đó lại không nằm trên sân khấu.
Ở cuối sân nhà thờ, nhiều nhóm người vẫn còn nán lại trò chuyện. Có người lần đầu bước chân vào một giáo xứ. Có những người trước đó chưa từng quen biết nhau, nhưng giờ đây vẫn đứng bên nhau như những người bạn cũ.
Không ai vội vàng ra về. Cuộc gặp gỡ dường như vẫn tiếp tục, dù chương trình chính thức đã kết thúc. Có lẽ, đó chính là dấu hiệu cho thấy mục tiêu của đêm lễ hội đã được chạm tới.
Một cuộc đối thoại đích thực không kết thúc khi người điều phối tuyên bố bế mạc. Nó tiếp tục trong những cuộc trò chuyện nhỏ, trong cách người ta nhìn nhau bằng ánh mắt khác đi và trong sự thay đổi âm thầm của những định kiến từng tồn tại trước đó.
Đó cũng là điều mà Lm. Phanxicô Xaviê Bảo Lộc muốn nhấn mạnh khi chia sẻ với cộng đoàn.
Theo ngài, giá trị của một cuộc gặp gỡ không được đo bằng số lượng người tham dự hay quy mô của chương trình, nhưng bằng khả năng giúp con người đến gần nhau hơn trong sự thật và tình yêu. Muốn đối thoại, trước hết phải tôn trọng sự thật; nhưng sự thật ấy chỉ có thể trở thành nhịp cầu nếu được diễn tả bằng tình yêu. Và chính tình yêu ấy mở ra con đường dẫn con người đến hạnh phúc đích thực.
Ba giá trị ấy -sự thật, tình yêu và hạnh phúc- không chỉ là những khái niệm thần học. Đó là ba nhịp bước của mọi cuộc đối thoại chân thành.
Không có sự thật, đối thoại sẽ trở thành sự thỏa hiệp. Không có tình yêu, sự thật dễ trở thành một thứ vũ khí làm tổn thương người khác. Và nếu thiếu khát vọng hướng đến hạnh phúc chung, mọi cuộc gặp gỡ cuối cùng cũng chỉ dừng lại ở những lời xã giao.
Đối thoại không được xây dựng trên việc làm cho mọi người nghĩ giống nhau. Càng không nhằm xóa bỏ những khác biệt vốn làm nên căn tính của mỗi truyền thống tôn giáo. Trái lại, đối thoại giúp con người học cách sống với khác biệt mà không sợ hãi, bảo vệ niềm tin của mình mà vẫn biết trân trọng niềm tin của người khác, xác tín về chân lý mình đã đón nhận nhưng không biến chân lý thành lý do để khép lại cánh cửa trước tha nhân.
Đó là tinh thần mà Công đồng Vaticanô II đã khai mở, và cũng là điều Đức Thánh Cha Phanxicô nhiều lần gọi là 'văn hóa gặp gỡ'.
Trong một thế giới mà khác biệt dễ trở thành nguyên nhân của chia rẽ, Giáo hội được mời gọi xây dựng văn hóa gặp gỡ.
Ra khỏi tâm thế phòng thủ, tự vệ, để đến với nhau trong khiêm tốn đang khi ý thức rằng chân lý không bao giờ đối nghịch với tình yêu.
Nếu phần chia sẻ của Lm. Phanxicô Xaviê Bảo Lộc giúp người tham dự nhìn thấy nền tảng của đối thoại, thì những tâm tình của Lm. Giuse Nguyễn Quốc Thắng lại mở ra bước tiếp theo của hành trình ấy.
Đối thoại sẽ không trọn vẹn nếu chỉ dừng lại ở sự hiểu biết. Sự hiểu biết cần được chuyển hóa thành sự cộng tác.
Các tín hữu có thể khác nhau trong cách cầu nguyện, túy truyền thống tôn giáo hay trong ngôn từ diễn tả đức tin, nhưng vẫn có thể gặp nhau nơi khát vọng phục vụ con người, chăm lo cho người nghèo, nâng đỡ người đau khổ và góp phần xây dựng một xã hội nhân ái hơn.
Không phải khi người ta hiểu nhau hơn mà khi người ta bắt đầu cùng nhau làm điều tốt. Cùng nhau phục vụ con người là một trong những mục tiêu, mà các tham dự viên gặp gỡ hướng đến.
Vì thế, hoa trái của đêm hạnh ngộ không phải là những câu trả lời thuyết phục, cũng chẳng phải những lời phát biểu sâu sắc. Kết quả nằm ở những điều bình dị nhưng thật ý nghĩa: các người vốn xa lạ ngồi cạnh nhau, những người mang định kiến có cơ hội lắng nghe nhau, những người khác biệt về niềm tin đã khám phá nơi nhau một khát vọng chung là sống tốt hơn và làm cho cuộc đời này nhân ái hơn.
Kết thúc chương trình, một vị khách đã chia sẻ rất ngắn:
'Tôi đến đây với tâm thế của một người khách, nhưng khi ra về lại có cảm giác như vừa thăm một người thân.'
Có lẽ, không lời nhận xét nào diễn tả đầy đủ hơn ý nghĩa của đêm gặp gỡ ấy.
Đối thoại liên tôn không phải nhằm “cải đạo”, nhưng trước hết là giúp mỗi người cảm nhận sự tôn trọng phẩm giá, được đón nhận trong tình người và gặp gỡ một cộng đoàn biểu lộ Niềm vui của Tin Mừng bằng hành động.
Loan báo Tin Mừng, vì thế, không chỉ diễn ra trên tòa giảng hay lớp giáo lý, mà biểu hiện nơi bàn tiếp nước. Trong từng cái bắt tay, từng nụ cười song hành với lời chào thân thiện. Một cuộc trò chuyện chân thành cùng ánh mắt biết lắng nghe làm chứng cho một cộng đoàn luôn rộng mở, để ai bước vào đều cảm nhận rằng mình đang vào ngôi nhà của tình huynh đệ, nơi mọi người và từng người được đón nhận như người nhà.
Phải chăng đó là hình ảnh đẹp nhất đọng lại sau Lễ hội Gặp gỡ Anh Chị Em Tôn Giáo Bạn tại Giáo xứ Thăng Long? Bởi đó cũng chính là cách Đức Giêsu đến gặp con người. Đây cũng là con đường Giáo hội tiếp tục loan báo Tin Mừng trong thế giới hôm nay.
Từ Tâm