Sứ thần Tòa Thánh tại Hoa Kỳ kêu gọi cần có 'tiếng nói luân lý' trong việc phát triển trí tuệ nhân tạo - AI
Tại một sự kiện ở Đại học Georgetown, các diễn giả nhận định rằng Thông điệp Magnifica Humanitas đưa ra những định hướng luân lý nhưng không đề xuất các bước đi cụ thể về chính sách; trong khi đó, vị Sứ thần Tòa thánh lưu ý rằng ngày càng có nhiều quan ngại cho thấy các cuộc tranh luận về trí tuệ nhân tạo (AI) cần đến một “tiếng nói luân lý.”
Đức Tổng Giám mục Gabriele Giordano Caccia, Sứ thần Tòa thánh tại Hoa Kỳ, đã đề cập đến sự cần thiết phải có một “tiếng nói luân lý” trong việc phát triển trí tuệ nhân tạo (AI), tại một cuộc tọa đàm do Đại học Georgetown tổ chức ngày 09 tháng 9.
Tọa đàm mang chủ đề “AI, Học thuyết Xã hội Công giáo và lời mời gọi đối thoại với thế giới của Đức Giáo hoàng Lêô XIV”, tập trung thảo luận Thông điệp Magnifica Humanitas của Đức Giáo hoàng Lêô XIV và lời kêu gọi cùng chung nỗ lực để phát triển công nghệ phục vụ công ích thay vì gây tổn hại cho con người.
Các diễn giả nhận định rằng Thông điệp của Đức Giáo hoàng không đi đến bước đề ra những chính sách cụ thể nhằm giải quyết các vấn đề luân lý và đạo đức. Tuy nhiên, Đức Tổng Giám mục Caccia cho biết: “Người ta đang ngày càng nhận thấy rằng chúng ta cần một tiếng nói luân lý” về vấn đề này.
Ngài giải thích: “Tiếng nói luân lý là gì? Không phải mọi điều có thể làm đều nên làm. Không phải mọi thứ công nghệ cung cấp đều nên được đón nhận. Đây là một lựa chọn luân lý.”
Đức Tổng Giám mục Caccia nhấn mạnh rằng những quyết định ảnh hưởng đến mạng sống con người không được trao cho AI, đồng thời đề cập đến sự khác biệt giữa các thuật toán AI và lương tâm con người, như Đức Giáo hoàng đã trình bày trong Magnifica Humanitas.
Trong Thông điệp, Đức Lêô phân biệt giữa trí tuệ nhân tạo và trí tuệ con người, đặc biệt xét đến cách mỗi bên tiếp cận những vấn đề luân lý. Đức Giáo hoàng viết rằng ngài bác bỏ quan niệm về “các tác nhân luân lý nhân tạo” cũng như ý tưởng cho rằng máy móc có thể “phân biệt điều đúng và điều sai một cách nhất quán hơn con người.”
Đức Giáo hoàng Lêô viết: “Phán đoán luân lý không thể bị giản lược thành sự tính toán, bởi nó liên quan đến lương tâm, trách nhiệm cá nhân và việc nhìn nhận người khác như một nhân vị. Vì thế, không được phép giao phó những quyết định gây chết người hoặc những quyết định không thể đảo ngược cho các hệ thống nhân tạo.”
Trong cuộc tọa đàm, Đức Tổng Giám mục Caccia cho rằng, với tư cách là một xã hội, “chúng ta phải gìn giữ giá trị của các mối tương quan giữa con người với nhau.”
Ngài nói: “Vấn đề là, nếu sự sống và cái chết được quyết định bởi một cỗ máy chứ không phải bởi con người, thì ai sẽ chịu trách nhiệm? Vì thế, đây là những câu hỏi hết sức quan trọng. Nhưng như tôi đã nói, tôi tin tưởng rằng cùng nhau, chúng ta có thể đối diện với thực trạng này và tìm ra một con đường.”
Vị Sứ thần Tòa thánh cho biết ngài cũng có những quan ngại tương tự về việc sử dụng AI trong các hình thức ra quyết định khác có ảnh hưởng đến con người.
Ngài nói: “Tôi đã nghe những câu chuyện rất đáng lo ngại về các thuật toán có thể ngăn cản con người tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe, việc làm và an sinh, dựa trên những dữ liệu bị chi phối bởi thành kiến và bất công. Và tôi cũng đã nghe thấy sự thinh lặng của những người không có tiếng nói. Khi các quyết định được đưa ra, chúng có nguy cơ tạo nên những hình thức loại trừ và đau khổ mới.”
Trích dẫn Thông điệp, Đức Tổng Giám mục Caccia khẳng định lời kêu gọi của Đức Giáo hoàng rằng AI “cần phải được giải giới.”
Ngài giải thích: “Tôi biết đây là một từ mạnh, nhưng nó được chủ ý lựa chọn, bởi thời điểm này cần đến những từ ngữ có khả năng thu hút sự chú ý, đánh thức lương tâm và chỉ ra những con đường phía trước cho nhân loại. Có thể nói, đây chính là một khuôn khổ để chúng ta tiếp tục cuộc đối thoại.”
Trao đổi với EWTN News sau cuộc tọa đàm, Đức Tổng Giám mục Caccia cho biết lời kêu gọi của Đức Giáo hoàng về việc giải quyết những vấn đề luân lý liên quan đến AI không chỉ dành cho các vị lãnh đạo Giáo hội, nhưng cho mọi người Công giáo.
Ngài nói: “Dĩ nhiên có tiếng nói của các giám mục. Nhưng cũng có tiếng nói của những người Công giáo đang hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh, của các kỹ sư, của những người làm việc trong lĩnh vực kinh tế và trực tiếp hoạt động trong ngành này. Vì thế, đây không chỉ là trách nhiệm của những người đảm nhận trách nhiệm mục vụ, nhưng của cả cộng đồng rộng lớn hơn.”
Ảnh hưởng của Đức Giáo hoàng đối với cuộc thảo luận về AI
Một số diễn giả tham dự tọa đàm đã đề cập đến tầm quan trọng của Thông điệp Magnifica Humanitas trong việc đưa ra một định hướng luân lý cho sự phát triển AI, đặt trọng tâm vào công ích của toàn thể nhân loại.
Bà Jasmine Sun, một nhà báo chuyên viết về AI và Thung lũng Silicon, cho biết: “Thực ra tôi khá ngạc nhiên khi thấy rất nhiều người tôi quen tại Thung lũng Silicon và trong ngành AI thực sự quan tâm đến Magnifica Humanitas.”
Bà nói tiếp: “Tôi nghĩ mức độ quan tâm lớn hơn nhiều so với những gì tôi mong đợi. Và một lần nữa, tôi nghĩ lý do là vì người ta đang nhận ra rằng động cơ lợi nhuận vốn thúc đẩy Thung lũng Silicon và vẫn tiếp tục chi phối Thung lũng Silicon là chưa đủ.”
Bà Molly Kinder, Giám đốc điều hành của Breakwater Initiative, cho rằng Giáo hội mang đến “sự khôn ngoan và khả năng lãnh đạo về luân lý”, đồng thời tin rằng chính việc Giáo hội đặt trọng tâm rộng lớn vào con người là lý do khiến nhiều người lắng nghe.
Bà nói: “Điều khiến tôi chú ý là ngay trong những trang đầu của Kinh thánh, chúng ta đã thấy việc Ađam và Evà được đặt trên mặt đất để canh tác, như một phần căn bản trong lý do hiện hữu của con người. Thế nhưng đôi khi, khi ở Thung lũng Silicon [...], tôi có cảm giác người ta gần như đang nói về một Vườn Êđen mới mà AI sẽ mang lại; rằng có lẽ mục đích của chúng ta không phải là làm việc nữa, hoặc có lẽ cuộc sống chỉ còn là nghỉ ngơi, nhận một khoản tiền và theo đuổi một sở thích nào đó.”
Đức Tổng Giám mục Caccia cũng cho biết ngài “ngạc nhiên theo hướng tích cực” trước những phản hồi dành cho Thông điệp, đồng thời nhận định rằng “dường như người ta cảm thấy cần phải làm điều gì đó về vấn đề này.”
Ngài kết luận: “Thông điệp không có tham vọng đưa ra mọi câu trả lời, nhưng đặt ra những câu hỏi, những câu hỏi chung mà chúng ta phải cùng nhau đối diện để quyết định xem mình muốn đi về đâu.”
Tác giả: Tyler Arnold (ewtnnews)
Chuyển ngữ: Lm. Titô Trần Nguyên Lãm
Nguồn: hdgmvietnam.com