Tìm thấy các dầm gỗ từ Đền thờ Salômôn dưới bãi đậu xe ở Giêrusalem

Các nhà khảo cổ đã phát hiện gỗ sung sycamore bị cháy sém, được bảo tồn suốt 2.600 năm. Các vòng vân gỗ bên trong có thể giúp các nhà nghiên cứu xác định niên đại cuộc tàn phá với độ chính xác trong phạm vi một thập niên. (Credit: Sasha Taran | Shutterstock)

Bên dưới một bãi đậu xe tại Thành Đavít, các nhà khảo cổ thuộc Cơ quan Cổ vật Israel và Đại học Tel Aviv đã phát hiện những xà gỗ lớn bị cháy sém, được cho là có niên đại thuộc một trong những thời điểm hệ trọng nhất của lịch sử Giêrusalem cổ đại: cuộc tàn phá Đền Thờ Salômôn do vua Babylon Nabucôđônôsor II thực hiện vào năm 586 trước Công nguyên.

Thông cáo được đưa ra ngày 20 tháng 7 năm 2026 - chỉ ít ngày trước lễ Tisha B’Av, ngày chay của người Do Thái tưởng niệm việc cả hai Đền Thờ bị phá hủy.

Những gì được tìm thấy

Các dầm gỗ dường như từng tạo thành mái của sân trong của một tòa nhà thuộc thời Đền thờ thứ nhất. Khi tòa nhà bị phá hủy, phần mái nhà đổ sập xuống nền. Lớp vữa từ tường bị nóng chảy sau đó phủ lên phần gỗ cháy sém, tạo điều kiện giúp các dầm gỗ này tồn tại khoảng 2.600 năm. Gỗ được xác định là gỗ sung dâu (sycamore) - loại gỗ thường được dùng trong các công trình lớn tại Giuđa cổ đại.

Thật ra, đây là lần thứ hai các dầm mái từ chính tòa nhà này được tìm thấy tại khu vực khai quật ở Bãi đậu xe Givati. Khám phá đầu tiên đến từ khu vực phía nam của tòa nhà; phát hiện mới này đến từ một khu vực khác của cùng một cấu trúc - điều này cho thấy tòa nhà rất rộng lớn, có tầm quan trọng, và gần như bị phá hủy hoàn toàn trong trận hỏa hoạn do người Babylon gây ra.

Cùng với các dầm gỗ, như tờ Times of Israel đưa tin, các nhà khảo cổ cũng tìm thấy một bộ sưu tập các hiện vật phù hợp với đời sống tại Giêrusalem thời Đền thờ thứ nhất: đồ gốm, các bình chứa và các vật dụng hành chính; tất cả phác họa hình ảnh một công trình bình thường trong một thành phố ngay trước thảm kịch.

Khoa học: xác định niên đại trong phạm vi một thập niên

Điều khiến phát hiện này đặc biệt về mặt khoa học là số lượng khác thường các vòng tuổi cây được bảo tồn trong gỗ. Tiến sĩ Johanna Regev, chuyên gia xác định niên đại bằng carbon phóng xạ tại Cơ quan Cổ vật Israel, cho biết: “Tại Israel, việc tìm thấy gỗ có số lượng vòng tuổi lớn như vậy là điều rất hiếm. Tại đây, trong Thành Đavít, chúng tôi đã tìm thấy những xà gỗ dày với nhiều vòng vân, mang lại tiềm năng nghiên cứu đáng kể - vì càng có nhiều vòng tuổi thì độ phân giải trong việc xác định niên đại càng cao. Cho đến nay, chúng tôi chỉ có thể xác định niên đại các phát hiện trong phạm vi hàng trăm năm. Giờ đây, chúng tôi có thể đạt được độ chính xác cao hơn nhiều, thu hẹp khoảng niên đại xuống chỉ còn mười năm.”

Như Phys.org giải thích, các dầm gỗ này mang đến một cơ hội hiếm cho việc phân tích tuổi cây - phương pháp khoa học xác định năm tuổi của gỗ dựa vào các vòng sinh trưởng - tại một khu vực mà gỗ cổ được bảo tồn là vô cùng hiếm. Nếu việc xác định niên đại thành công, đây sẽ là một trong những mốc thời gian khảo cổ chính xác nhất từng đạt được đối với các biến cố thuộc thời kỳ Đền thờ thứ nhất.

Ký ức được bảo tồn trong tàn tích

Các nhà nghiên cứu tin rằng cư dân Giêrusalem có lẽ đã chọn lưu giữ ký ức về sự tàn phá bằng cách chủ ý để nguyên các phế tích tại chỗ. Giám đốc cuộc khai quật, Yiftah Shalev, nói: “Gìn giữ ký ức là một nhu cầu của con người, nhằm bảo tồn những gì từng hiện hữu. Ở đây, chúng ta thấy điều ấy dưới hình thức rõ ràng nhất: một lựa chọn có chủ ý là để nguyên các tàn tích như một minh chứng của sự tàn phá và xây lớp nền mới chồng lên trên.”

Chi tiết ấy rất đáng chú ý. Những người trở về Giêrusalem sau cuộc lưu đày tại Babylon đã không dọn sạch đống đổ nát. Họ xây dựng chồng lên đó, lớp này trên lớp khác, để bằng chứng về những gì đã xảy ra được niêm phong kín bên dưới - một chứng tích bằng đá và gỗ cho một biến cố đã làm tan vỡ thế giới của họ, một biến cố được con cháu của họ tưởng niệm hằng năm, suốt nhiều thiên niên kỷ, vào ngày Tisha B’Av.

Đền Thờ Salômôn, được xây dựng vào thế kỷ X trước Công nguyên làm nơi đặt vĩnh viễn Hòm Bia Giao Ước, là trung tâm đời sống tâm linh của Israel cổ đại. Việc Đền thờ bị Nabucôđônôsor II phá hủy năm 586 trước Công nguyên - sau một cuộc vây hãm mà sách Các vua và sách Tiên tri Giêrêmia đều thuật lại chi tiết - đã đánh dấu sự khởi đầu của cuộc lưu đày Babylon và mở ra điều các học giả gọi là thời kỳ Đền thờ thứ hai, thời kỳ mà chính Chúa Giêsu sau này sống và thờ phượng. Việc Đền thờ thứ hai bị La Mã phá hủy vào năm 70 sau Công nguyên cũng được tưởng niệm vào cùng ngày chay - Tisha B’Av - như biến cố Đền thờ thứ nhất bị phá hủy.

Việc phân tích toàn diện các dầm gỗ vẫn đang tiếp diễn. Một ấn phẩm khoa học được bình duyệt dự kiến sẽ ra mắt vào cuối năm nay.

Tác giả: D. R. Esparza (aleteia, 08/8/2026)
Chuyển ngữ: Tri Khoan
Nguồn: hdgmvietnam.com